Entomofobia, czyli lęk przed "robalami"
Nie lubimy i boimy się owadów, takich jak osy, szerszenie. Brzydzimy się karaczanów i much. Nie chcemy mieć nic z nimi do czynienia, gdyż wydają się nam wstrętne, niebezpieczne dla życia, groźne dla naszego zdrowia. Nie chcemy, aby były wokół nas, w naszym mieszkaniu, w naszym domu. Jest to zupełnie naturalne zachowanie, właściwa i słuszna reakcja na obrzydliwe lub jadowite stawonogi, które mogą nam zagrażać.
U wielu osób lęk czy strach przed owadami, takimi jak żądlące osy i szerszenie, często dotyczy innych stawonogów. Reagują one przesadnym i bezpodstawnym lękiem na widok pojedynczej ćmy, ważki, czy pająka i zaleszczotka. U tych osób stwierdza się natrętne, uporczywe stany lęku przed wszystkimi owadami i pająkami, znajdującymi się w najbliższym otoczeniu.
Stałą, nieproporcjonalną do rzeczywistego niebezpieczeństwa, irracjonalną reakcję na sytuację małego i wątpliwego zagrożenia nazywamy fobią (od greckiego phobos = terror, zagrożenie). Gdy fobia dotyczy stawonogów, wówczas nosi nazwę entomofobii.
Ponieważ do stawonogów zaliczane są nie tylko owady, ale również pająki i roztocze, dlatego entomofobia, jako pojęcie szersze, obejmuje akarofobię, czyli lęk przed roztoczami (kleszcze, świerzbowiec, ptaszyniec), oraz arachnofobię, czyli lęk przed pająkami i zaleszczotkami. Fobie te należą do licznej grupy ludzkich lęków, takich jak strach przed wysokością, czy przed zamknięciem (klaustrofobia).
Najważniejszą cechą (elementem) entomofobii jest to, że ludzie aktywnie unikają kontaktu z owadami, nie chcą ich dotykać, widzieć, a nawet słuchać opowieści o nich. Towarzyszy temu uogólnienie zachowania się (generalizacja): do znienawidzonych owadów osoby cierpiące na fobię dodają pająki, a nawet ich wytwory - pajęczyny. Wszystkie owady, które wydają brzęczące dźwięki, czy to jest mucha, osa, czy ćma lub ważka, wywołują u nich przerażenie. Najczęstszymi symptomem entomofobii jest nagłe, intensywne uczucie lęku, objawione krzykiem (piskiem) przerażenia, krótkim oddechem, wzrostem bicia serca, drżeniem ciała, gwałtownym poceniem się.
Entomofobia charakteryzuje się różnym nasileniem, od zwykłej awersji do owadów do rzeczywistego terroru. W skrajnych przypadkach entomofobia jest tak silnym, uporczywym stanem lękowym, że osłabia zdrowie wielu pacjentów, zmienia styl ich życia i jest przyczyną ciężkich cierpień osobistych. Wiele osób, u których stwierdzono fobię, spędza dużo czasu na utrzymywanie porządku i czystości, na ciągłym sprzątaniu pomieszczeń, wszystko po to, aby ograniczyć liczebność owadów w mieszkaniu i najbliższym otoczeniu. Inni stosują nadmierne ilości insektycydów, często niebezpiecznych preparatów owadobójczych, w sposób najczęściej niewłaściwy. Zdarzały się nawet przypadki zamiany mieszkań, przeprowadzek do nowych domów, tylko dlatego, że w poprzednich pomieszczeniach były pojedyncze stawonogi.
Przy leczeniu prostych fobii, w tym entomofobii, zalecana jest najczęściej terapia behawioralna. Przesadny i bezpodstawny lęk przed owadami i innymi stawonogami, obrzydzenie, jakie one wywołują, są leczone metodą stopniowego przyzwyczajania pacjenta do owadów, przed którymi czuje lęk. Celem leczenia jest obniżenie stanów lękowych i obrzydzenia do owadów. Należy jednak tu zaznaczyć, że stopień nasilenia entomofobii można łatwo zmniejszyć u chorych, lecz trudniej jest ją całkowicie wyeliminować, gdy dotyczy urojonych niebezpieczeństw od zmyślonych stawonogów.